Chỉ vài năm trước, để viết một chương trình máy tính, lập trình viên phải tự xây dựng từng đoạn mã, tìm lỗi và tra cứu tài liệu khi gặp vấn đề. Ngày nay, một câu lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên có thể giúp AI tạo ra hàng chục dòng code chỉ trong vài giây, giải thích lỗi, đề xuất thuật toán, thậm chí hỗ trợ xây dựng một ứng dụng tương đối hoàn chỉnh.
Sự thay đổi diễn ra nhanh đến mức một câu hỏi bắt đầu xuất hiện với nhiều bạn trẻ đang cân nhắc ngành Công nghệ thông tin: Nếu AI đã biết viết code, liệu vài năm nữa doanh nghiệp có còn cần nhiều kỹ sư CNTT?
Câu trả lời của nhiều lãnh đạo tại các tập đoàn công nghệ lớn lại không bi quan như vậy. AI có thể làm thay nhiều phần việc, nhưng đồng thời cũng khiến hệ thống công nghệ trở nên lớn hơn, phức tạp hơn và tạo ra những yêu cầu mới đối với người làm CNTT.
Nói cách khác, vấn đề không còn đơn giản là AI có thay thế kỹ sư CNTT hay không, mà là kỹ sư CNTT cần thay đổi như thế nào để làm việc trong thời đại AI.
AI viết được code, nhưng viết code không phải toàn bộ công việc của kỹ sư CNTT
Đây có lẽ là điểm dễ gây hiểu lầm nhất.
Một kỹ sư phần mềm không chỉ nhận yêu cầu rồi viết ra những dòng code. Trước khi một hệ thống có thể vận hành, con người còn phải xác định bài toán, phân tích nhu cầu người dùng, thiết kế kiến trúc, lựa chọn công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối các hệ thống, kiểm thử, bảo mật và duy trì phần mềm sau khi triển khai.
AI có thể hỗ trợ rất tốt ở nhiều công đoạn trong số đó, đặc biệt là tạo mã nguồn, tìm lỗi hay viết tài liệu. Nhưng một đoạn code chạy được chưa chắc đã tạo thành một hệ thống tốt.
Hệ thống còn phải đúng, an toàn, ổn định, có khả năng mở rộng và phù hợp với bài toán thực tế của doanh nghiệp.
Đây cũng là lý do ông K. Krithivasan, CEO Tata Consultancy Services (TCS), cho rằng khi các hệ thống ngày càng phức tạp, vai trò của những kỹ sư tích hợp hệ thống càng trở nên quan trọng. Theo ông, sẽ không có một thời điểm mà các mô hình ngôn ngữ lớn đơn giản tự tạo toàn bộ mã nguồn rồi khiến kỹ sư biến mất.
Jensen Huang: AI không làm phần mềm biến mất, mà khiến phần mềm cần nhiều hơn
Một góc nhìn tương tự được Jensen Huang, CEO NVIDIA, đưa ra khi nói về những lo ngại AI sẽ khiến lĩnh vực phần mềm suy giảm.
Theo ông, AI không tồn tại độc lập. Muốn một hệ thống AI hoạt động trong doanh nghiệp, phía dưới nó vẫn cần cơ sở dữ liệu, phần mềm, hạ tầng tính toán, API, hệ thống bảo mật và rất nhiều công cụ khác.
Một doanh nghiệp muốn đưa AI vào chăm sóc khách hàng chẳng hạn, không đơn giản chỉ cần mua một mô hình AI. Hệ thống đó còn phải kết nối với dữ liệu khách hàng, phần mềm bán hàng, hệ thống thanh toán, kho dữ liệu và các quy trình nội bộ.
Càng nhiều AI được triển khai, bài toán tích hợp, quản lý và vận hành công nghệ lại càng lớn.
Vì vậy, AI có thể khiến một số công việc lập trình đơn giản được tự động hóa, nhưng đồng thời lại tạo thêm nhu cầu ở những lĩnh vực như kỹ thuật AI, dữ liệu, điện toán đám mây, an ninh mạng và tích hợp hệ thống.
AI đang hạ thấp “cửa vào”, nhưng lại nâng cao tiêu chuẩn của người làm nghề
Quan điểm của Satya Nadella, CEO Microsoft, cho thấy một khía cạnh khác đáng chú ý.
AI đang giúp những người không có nền tảng lập trình sâu vẫn có thể tạo một website, ứng dụng nhỏ hoặc tự động hóa công việc bằng những câu lệnh thông thường.
Điều này có nghĩa rào cản để sử dụng công nghệ đang thấp xuống.
Nhưng tiêu chuẩn dành cho một kỹ sư chuyên nghiệp lại có thể cao hơn.
Nếu trước đây doanh nghiệp cần một người biết viết code, thì trong tương lai họ có thể cần người vừa hiểu lập trình, vừa biết sử dụng AI, đánh giá kết quả do AI tạo ra, hiểu dữ liệu, bảo mật, kiến trúc hệ thống và có khả năng giải quyết những bài toán mà công cụ tự động chưa thể xử lý.
AI vì vậy không chỉ thay đổi công cụ của người lập trình. Nó đang thay đổi cả giá trị của kỹ năng lập trình.
Thị trường việc làm CNTT có thay đổi không?
Chắc chắn là có.
Những công việc mang tính lặp lại, đặc biệt là các nhiệm vụ lập trình đơn giản, kiểm thử cơ bản hay tạo mã theo mẫu, sẽ chịu tác động ngày càng rõ của AI.
Nhưng ở chiều ngược lại, doanh nghiệp đang chi nhiều tiền hơn cho công nghệ.
Theo khảo sát của UBS, khoảng 82% doanh nghiệp được khảo sát dự kiến tăng ngân sách công nghệ, với mức tăng trung bình khoảng 6%. Đáng chú ý, xu hướng chi tiêu cũng đang dịch chuyển từ việc tự xây dựng toàn bộ hệ thống CNTT sang sử dụng các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghệ bên ngoài.
Đây là một thay đổi đáng quan tâm đối với người học CNTT. Khi AI được đưa vào nhiều doanh nghiệp hơn, thị trường sẽ cần nhân lực không chỉ để “viết AI”, mà còn để đưa AI vào những hệ thống đang tồn tại và khiến chúng hoạt động hiệu quả.
Tương lai của ngành vì thế có thể không phải là ít kỹ sư CNTT hơn, mà là những kỹ sư CNTT làm những công việc khác trước.
Học Công nghệ thông tin ra trường có thể làm gì?
Công nghệ thông tin vốn đã là lĩnh vực có phạm vi nghề nghiệp rộng và sự phát triển của AI đang tiếp tục tạo thêm những hướng đi mới.
Người học có thể phát triển ở các vị trí như:
- Lập trình viên, kỹ sư phát triển phần mềm
- Kỹ sư hệ thống và tích hợp hệ thống
- Kỹ sư mạng
- Chuyên viên cơ sở dữ liệu
- Chuyên viên kiểm thử phần mềm
- Chuyên viên an ninh mạng
- Kỹ sư Cloud/DevOps
- Kỹ sư dữ liệu
- Kỹ sư AI/Machine Learning
- Chuyên viên triển khai và vận hành các giải pháp CNTT
Tuy nhiên, ranh giới giữa các vị trí này cũng đang thay đổi. Một lập trình viên trong tương lai có thể đồng thời sử dụng AI để viết code, phân tích dữ liệu, kiểm thử và tối ưu sản phẩm.
Vậy sinh viên CNTT bây giờ nên học gì?
Nếu AI có thể viết code ngày càng tốt, việc chỉ học thuộc cú pháp của một ngôn ngữ lập trình sẽ không còn đủ.
Người học vẫn cần lập trình, bởi muốn kiểm tra một đoạn code do AI tạo ra đúng hay sai, trước hết phải hiểu code. Nhưng bên cạnh đó, những kiến thức nền tảng như thuật toán, cấu trúc dữ liệu, cơ sở dữ liệu, mạng máy tính, kiến trúc phần mềm và bảo mật càng trở nên quan trọng.
Sinh viên cũng cần bổ sung những kỹ năng mới: biết sử dụng các công cụ AI, đặt câu hỏi và đưa yêu cầu chính xác, kiểm chứng kết quả, hiểu dữ liệu, có ngoại ngữ và đặc biệt là khả năng phân tích một bài toán thực tế.
Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm cũng khó bị xem nhẹ. Bởi phần khó nhất của nhiều dự án công nghệ không nằm ở một dòng code, mà ở việc hiểu khách hàng thực sự cần gì và biến nhu cầu đó thành một hệ thống có thể hoạt động.
Chương trình đào tạo cũng phải thay đổi cùng AI
Sự phát triển quá nhanh của công nghệ đặt ra bài toán không chỉ với sinh viên mà cả các cơ sở đào tạo.
Nếu doanh nghiệp đã sử dụng AI để hỗ trợ lập trình, phân tích dữ liệu hay vận hành hệ thống thì việc đào tạo CNTT cũng cần cập nhật theo hướng đó.
Tại HTT, chương trình ngành Công nghệ thông tin được xây dựng theo định hướng ứng dụng, chú trọng thời lượng thực hành và cập nhật các công nghệ mới. Sinh viên được trang bị nền tảng về lập trình, cơ sở dữ liệu, mạng máy tính, phát triển phần mềm và các kỹ năng phục vụ công việc trong môi trường số; đồng thời từng bước tiếp cận các công cụ và ứng dụng AI trong học tập, lập trình và giải quyết bài toán thực tế.
Thông qua mạng lưới doanh nghiệp đối tác, sinh viên còn có cơ hội tham quan, thực tập và tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế. Đây là yếu tố quan trọng bởi công nghệ thay đổi rất nhanh, khoảng cách giữa những gì học trong lớp và những gì doanh nghiệp đang sử dụng cần được rút ngắn liên tục.
AI không làm việc học CNTT dễ hơn, mà khiến người học phải giỏi hơn
Khoảng hơn 20 năm trước, một lập trình viên có thể dành rất nhiều thời gian để tự viết những đoạn code mà ngày nay AI hoàn thành trong vài giây.
Nhưng điều đó không có nghĩa con người trở nên ít quan trọng hơn.
Khi những công việc đơn giản được máy móc đảm nhận, giá trị của con người dịch chuyển lên những phần khó hơn: đặt đúng bài toán, thiết kế hệ thống, kiểm chứng kết quả, bảo đảm an toàn và quyết định công nghệ nên được sử dụng như thế nào.
Vì vậy, câu hỏi dành cho người trẻ muốn theo ngành Công nghệ thông tin có lẽ không còn là “AI có lấy mất việc của mình không?”
Một câu hỏi phù hợp hơn sẽ là: “Mình cần học gì để trở thành người biết sử dụng, kiểm soát và tạo ra giá trị từ AI?”
Bởi trong thời đại AI, biết viết code vẫn quan trọng. Nhưng hiểu công nghệ, biết giải quyết vấn đề và có khả năng học những thứ mới mới là nền tảng giúp một kỹ sư CNTT đi được lâu dài.
————————————
🔰 Trường Cao Đẳng Công Nghệ Và Thương Mại Hà Nội
📍 Số 252 Hạ Hội – Xã Ô Diên – Hà Nội
📍VP Hồ Tùng Mậu: P102 nhà B, 128A Hồ Tùng Mậu, Phường Phú Diễn, Hà Nội
📲 Hotline: 0966.233.233
▪ Fanpage: https://www.facebook.com/htt.edu.vn
▪ Website: https://www.htt.edu.vn
▪ Youtube: www.youtube.com/@httcollege
▪ Email: info@htt.edu.vn
